امروزه تمامی افراد به دلایل مختلف درگیر احساسات و افکار ناخوشایند خواهند شد.
اما این که این درگیری و حال ناخوشایندی ناشی از استرس میباشد یا اضطراب باید تفاوت استرس و اضطراب را بدانید.
علاوه بر این موضوع دانستن تفاوت استرس و اضطراب میتواند به شما کمک کند که برای هر کدام از این موقعیتها باید چه کاری کنید.
به عنوان مثال هنگامی که شبها قبل از خواب کلافگی شدیدی را تجربه میکنید و افکار در ذهن شما بیش از پیش میروند یا به همگامی که یک پروژهای را باید تحویل دهید و هنوز تکمیل نشده است و… موقعیتهای متنوعی وجود دارند که میتوانند هادی و طبیعی باشند یا غیر طبیعی باشند.
باید برای این موقعیتها هر چه زودتر راه حلی پیدا کنید تا تمام روز شما را تحت شعاع خود قرار ندهد.
هر دو استرس و اضطراب در دسته حسهای منفی قرار دارند اما تفاوتهای بسیار زیادی با یکدیگر دارند و در برخی مواقع استری میتواند به افراد کمک کند.
به این نکته توجه داشته باشید تا قبل از آن که تفاوت استرس و اضطراب را به خوبی ندانید نمیتوانید تصمیم بگیرید که احساسات شما طبیعی هستند یا غیر طبیعی میباشند تا برای آنها راه حلی پیدا کنید و احساسات خود را کنترل کنید.
استرس و اضطراب دارای علائم یکسانی هستند، شما میتوانید با داشتن اطلاعات بیشتر در خصوص تفاوت استرس و اضطراب آنها را سریعتر درمان کنید.
در حقیقت محله اول برای تشخیص و انتخاب روش درمانی مناسب درک تفاوت بین این دو احساس میباشد.
استرس چیست؟
برای آن که بتوانید تفاوت استرس و اضطراب را بهتر درک کنید بهتر است تعریف استرس و اضطراب را به صورت جداگانه برای شما شرح دهیم.
استرس یک واکنش فیزیکی کاملا طبیعی و قابل قبول به یک نوع خاص از تغییر، تقاضا یا موقعیت تهدید کننده است.
پاسخ بدن به یک محرک استرس زا می تواند شامل یک جزء فیزیکی، ذهنی و احساسی باشد.
همه افراد درجاتی از استرس را در زندگی خود تجربه می کنند و استرس مختص گروه سنی خاصی نیست. حتی کودکان نیز هر از گاهی آن را تجربه می کنند.
برای درک بهتر استرس به این مثال دقت کنید: فرض کنید در یک باغ وحش هستید و ناگهان به شما اطلاع میدهند که درب قفس شیر باز شده است و شیر در محوطه باغ وحش آزاد میباشد.
بدون شک این امر طبیعی خواهد بود که ضربان قلبتان بالا برود و شروع به فرار کردن کنید.
زیرا مغز انسان یکی از سازوکارهای اصلی که دارد حفظ جان انسان میباشد و از خود عکسالعملهایی مانند فرار کردن را نشان میدهد تا نجات پیدا کند.
این واکنشها کاملاً طبیعی هستند.
واکنش افراد به عوامل استرس زا متفاوت است، برخی شدیدتر از دیگران. عوامل استرس زای بالقوه، که می توانند یک بار یا مداوم باشند، عبارتند از:
- یک رویداد آسیب زا، مانند سوء استفاده جنسی یا تصادف رانندگی را تجربه کنید
- تغییر عمده یا ناگهانی، همچون طلاق، مرگ یا از دست دادن شغل
- بیش از حد مشغول بودن
- داشتن مشکلات مالی
- فشارهای ناشی از مسئولیت ها در خانه، مدرسه یا محل کار
نکته مهمی که باید بدانید این است که استرس هم خوب و هم بد می باشد.
استرس خوب انگیزه شما را افزایش می دهد و در نهایت عملکرد شما را در انجام وظایف بهبود می بخشد.
این نوع استرس همچنین تمرکز شما را بر روی فعالیت ها افزایش می دهد و کیفیت کار شما را افزایش می دهد.
اگر استرس مزمن و طاقت فرسا باشد، می تواند برای سلامت روحی و جسمی شما مضر باشد.
وقتی استرس ادامه یابد، می تواند منجر به افسردگی، درد جسمی، اختلالات خواب، مشکلات گوارشی، انزوا، تغییرات رژیم غذایی، بیماری قلبی و تغییر وزن شود.
نشانههای استرس چیست؟
شما برای آن که بتوانید تفاوت استرس و اضطراب بهتر درک کنید بهتر است با علائمی که استرس و اضطراب دارند بیشتر آشنا شوید:
- بالا رفتن ضربان قلب
- احساسات بدون کنترل
- نفسنفس زدن
- افکار منفی و مضطرب
- بداخلاقی و پرخاش
- حالت تهوع و سرگیجه
- ناراحتی و نگرانی
- تنهایی و دوری از جمع
- اسهال یا یبوست
- و…
اضطراب چیست؟
حال برای درک بهتر اضطراب با همان مثال شیر جلو خواهیم رفت، شما 3 سال پیش با صحنه باغ وحش روبهرو شدهاید و از آن سانحه جان سالم به در بردهاید.
حال درک کردهاید که داشتن احساسات لحظهای که در باغ وحش داشتهاید نشانه استرس بوده است.
اما فرض کنید که شما به صورت ناخودآگاه و مداوم آن صحنه باغ وحش را تصور میکند و هر بار با این تصور کردن آن احساس بد و ناراحتی را خواهید داشت.
در چنین شرایطی شما دچار اضطراب شدهاید.
در حقیقت در اضطراب شما به صورت واقعی و ملموس دلیل حال بد و نگرانی را ندارید و فقط این موضوع با تجدید خاطرات منفی و تشدید آن است.
اضطراب نیز مانند استرس حالتی طبیعی است که افراد در مقطعی از زندگی خود آن را تجربه می کنند.
این یک احساس ترس، نگرانی و عصبی است، اضطراب شما ممکن است قبل از امتحان رخ دهد یا ممکن است بعد از خود رویداد رخ دهد.
این تا حدودی طبیعی است، اما اگر از کنترل خارج شود، می تواند تأثیر منفی بر زندگی شما بگذارد.
اضطراب شدید می تواند مشکلاتی مشابه استرس مزمن ایجاد کند، مانند پریشانی عاطفی، علائم فیزیکی مانند خستگی، درد و تحریک پذیری.
گاهی اوقات، در شرایط حاد، فرد مبتلا به اضطراب ممکن است از رفتن به نزد دوستان، شغل یا کلاسی که قبلاً مطلوب بوده، اجتناب کند.
علایم اضطراب چیست؟
برای درک بهتر تفاوت استرس و اضطراب باید با علائم این دو واکنش بیشتر آشنا شوید:
- ضربان قلب بالا
- احساس ترس و عصبی بودن
- تنفس سریع
- احساس وحشت و پانیک
- احساس خطر و یا مرگ
- رفتارهای اجتنابی (اجتناب از موقعیتهایی که باعث شروع اضطراب میشوند)
- مشکلات خواب
- عدم توانایی برای تمرکز روی مسائل
- تمرکز روی مواردی که باعث ایجاد اضطراب میشوند
- عدم توانایی در کنترل افکار اضطراب آور
- فوبیاها (ترس بی دلیل از عنکبوت، موقعیتهای اجتماعی، میکروبها و …)
تفاوت استرس و اضطراب در چیست؟
یکی از اصلیترین دلایلی که افراد نمیتوانند به خوبی استرس و اضطراب را از یکدیگر تشخیص دهند این است که این دو احساسات مرز بسیار باریکی با یکدیگر دارند و برای هر یک از آنها واکنش احساسی تعریف شده است.
به دلیل شباهت بسیاری که این دو واکنش با یکدیگر دارند ممکن است در حالی که فرد دچار استرس شده است تصور کند که اضطراب را تجربه کرده است و یا برعکس.
در نتیجه میتوان متوجه شد که این دو احساس دارای مرز بسیار باریکی هستند.
بدون شک میدانیم که هر دو واکنش احساسی میباشند، اما به این نکته توجه داشته باشید استرس معمولاً وابسته به یک محرک خارجی خواهد بود.
محرکهای استرس گاهی کوتاه مدت هستند به عنوان مثال ضربالاجل کاری یا بحث و جدل با یکی از آشنایان.
استرس مزمن استرس طولانی مدتی است که در پاسخ به فشارهای مداوم مانند ناتوانی در انجام کار، ابتلا به بیماری مزمن، شغل سخت یا درگیری خانوادگی رخ می دهد.
اگر مطمئن نیستید که علائم شما ناشی از استرس یا اضطراب است، یک قدم به عقب بردارید و به آنچه در حال حاضر در زندگی شما می گذرد فکر کنید.
به این نکته توجه داشته باشید افرادی که استرس را تجربه میکنند، علائم و نشانههای جسمی و روحی به خصوصی را از خود نشان میدهند.
برخی از نشانههای استرس میتوان به خستگی، مشکلات گوارشی، اختلال در خواب و تحریکپذیری اشاره کرد.
این در حالی است که اضطراب با نگرانیهای مداوم و بیش از حد تعریف شده است.
نکتهای که باعث تفاوت استرس و اضطراب میشود این است که حتی اگر محرکهای خارجی نیز وجود نداشته باشند فرد احساس ناخوشایندی خواهد داشت و علائم مختلفی را در این راه تجربه میکند.
افرادی که به این عارضه دچار هستند علائمی اعم از خستگی، عدم تمرکز و تحریکپذیری را از خود نشان میدهند.
نکته برای تشخیص بهتر تفاوت استرس و اضطراب
در ادامه برای درک بهتر تفاوت استرس و اضطراب برای شما چند تفاوت کلیدی را آوردهایم تا شما راحتتر این دو واکنش احساسی را از یکدیگر تشخیص دهید:
عموماً نگرانی شما همیشگی است و بعد از اقدام همچنان نگرانی ادامه دارد.
یکی از اصلی ترین تفاوت استرس و اضطراب به دائمی و لحظه ای بودن این دو اشاره کرد.
همان طور که در مثال شیر متوجه شدهاید استرس تنها در لحظه و شرایط خاصی بروز میکند و با اقدامات مختلفی میتوانید از پس شرایطی که دارید بر بیایید.
این در حالی است که اضطراب شما را وادار به اقدام و واکنش نشان دادن نمیکند و حتی شما با انجام دادن کاری نمیتوانید به این نگرانی پایان دهید.
نگرانی کلامی است؛ ولی اضطراب فقط در ذهن ما وجود دارد.
این موضوع برای این اتفاق میفتند که علاوه بر تصویر سازیهای ذهنی ناشی از اضطراب باعث اختلال عملکرد بدن خواهد شد.
استرس دلایل منطقیتری نسبت به اضطراب دارد.
از دیگر تفاوت استرس و اضطراب میتوان به دلایل منطقی و غیر منطقی اشاره کرد.
شما برای آن که نمره خوبی را در امتحان نگیرید دچار استرس خواهید شد و میدانید که دلیل این امر آماده نبودن شما برای امتحان دادن میباشد در نتیجه این واکنش کاملاً طبیعی خواهد بود.
این در حالی است که در اضطراب داشتن دلیل و منطق خاصی وجود ندارد.
کنترل پذیری استرس بیشتر از اضطراب است.
کنترل کردن احساسات و آرام کردن خود در شرایطی که اضطراب وجود دارد سخت خواهد بود.
این در حالی است که در شرایطی که استرس بروز پیدا میکند با فکر به راه حلهای مختلف و اقدامات لازمه میتوان استرس را کاهش داد.
تکنیک هایی برای مقابله و مدیریت استرس و اضطراب
همانطور که گفتیم تفاوت استرس و اضطراب آنقدرها هم زیاد نیست و احساسات رایجی هستند که افراد زیادی را تحت تاثیر قرار می دهند.
با این حال، راه هایی برای درمان و مدیریت آنها وجود دارد.
برای کنار آمدن با هر مشکلی ابتدا باید آن را به خوبی شناسایی کنید، به نحوه واکنش بدن و ذهن خود به موقعیت های استرس زا توجه کنید.
در این صورت، دفعه بعد که تجربه مشابهی رخ داد، می توانید واکنش خود را پیش بینی کنید و اقدامات پیشگیرانه را انجام دهید.
در صورتی که علائم استرس و اضطراب شما حاد و شدید می باشد می توانید برای درمان به پزشک متخصص و با تجربه ای همچون دکتر پیمان حمزه نژاد مراحعه کنید.
البته برخی تغییرات سبک زندگی نیز تاثیر بسزایی در کاهش علائم استرس و اضطراب دارد. به عنوان مثال، تکنیک هایی مانند:
- محدود کردن مصرف کافئین و الکل
- خواب کافی
- ورزش منظم
- مدیتیشن
اختصاص وقت آزاد به سرگرمی ها و فعالیت هایی که شما را خوشحال می کند - داشتن دفترچه ای از احساسات و چیزهایی که باعث استرس شما می شود
- تمرینات تنفسی
- باز کردن با عزیزان در مورد احساسات خود
8 پاسخ
اضطراب به ریشههای عمیقتر روانی برمیگرده؟
سلام همراه محترم، بله، اضطراب ممکنه به مشکلات روانی عمیقتر مثل اختلالات اضطرابی یا تجربههای گذشته برگردد.
سلام دکتر. من همیشه موقع امتحان مضطرب میشم ولی یکی از دوستانم میگه این استرسه نه اضطراب. واقعاً فرقشون چیه؟
سلام عزیزم، سؤال خیلی خوبی پرسیدی. استرس معمولاً واکنش طبیعی بدنه به یک موقعیت خاص یا فشار بیرونی (مثل امتحان یا مصاحبه) و بعد از رفع اون موقعیت از بین میره. ولی اضطراب بیشتر یه احساس درونی و پایدار از نگرانیه که حتی وقتی دلیل خاصی وجود نداره هم ممکنه ادامه داشته باشه. اضطراب میتونه روی خواب، تمرکز و حتی عملکرد روزانه تأثیر بذاره و گاهی نیاز به درمان داره.
آیا اضطراب میتونه نتیجهی طولانی شدن استرس باشه؟ یعنی اگه استرس مداوم باشه تبدیل به اضطراب میشه؟
بله دقیقاً. وقتی فرد مدت طولانی در شرایط استرسزا قرار بگیره و نتونه مدیریت کنه، این حالت ممکنه تبدیل به اضطراب مزمن بشه. بدن و ذهن در حالت آمادهباش دائمی باقی میمونن و این باعث میشه علائم اضطرابی مثل بیقراری، تپش قلب یا نگرانی مداوم بروز کنن. شناخت و کنترل استرس در مراحل اولیه خیلی مهمه تا به اضطراب پایدار تبدیل نشه.
خیلی ممنون بابت توضیحات روان و علمیتون. دقیقاً سوالی بود که مدتها ذهنم رو درگیر کرده بود.
واقعاً عالی نوشتین، ساده، قابل فهم و کاربردی. ممنون که به سلامت روان بها میدین.