افسردگی در نوجوانان

افسردگی یکی از رایج ترین انواع شرایط سلامت روان است و اغلب همراه با اضطراب ایجاد می شود.

افسردگی می تواند خفیف و کوتاه مدت یا شدید و طولانی مدت باشد.

برخی از افراد تنها یک بار تحت تأثیر افسردگی قرار می گیرند، در حالی که برخی دیگر ممکن است چندین بار آن را تجربه کنند.

افسردگی می تواند منجر به خودکشی شود، اما زمانی که حمایت مناسب ارائه شود قابل پیشگیری است.

این مهم است که بدانیم برای کمک به جوانانی که به فکر خودکشی هستند، می توان کارهای زیادی انجام داد.

علائم و نشانه های افسردگی در نوجوانان

افسردگی برای کودکان مختلف ممکن است متفاوت باشد. در اینجا برای شما برخی از علائم و نشانه های رایج افسردگی ذکر شده است:

علائم رفتاری

• گوشه‌گیری
• عصبانیت
• پرخاشگری

علائم احساسی و روحی

• غم
• ناامیدی
• انزوا و تنهایی

علائم جسمی

• اختلال خواب
• کاهش انرژی
• تغییر اشتها

تجربه یک یا چند مورد از این علائم به این معنی نیست که فرزند شما تحت تاثیر افسردگی قرار گرفته است، اما راه‌هایی وجود دارد که می‌توانید به فرزند خود کمک کنید تا با آن مقابله کند.

علت افسردگی نوجوانان

افسردگی می تواند به عنوان واکنشی به چیزی مانند سوء استفاده، خشونت در مدرسه، مرگ یکی از نزدیکان یا مشکلات خانوادگی مانند خشونت خانگی یا فروپاشی در خانواده رخ دهد.

ممکن است فردی پس از استرس طولانی مدت دچار افسردگی شود و البته گاهی نیز ممکن است ندانیم چرا این اتفاق می افتد.

دلایل متعددی می تواند منجر به افسردگی شود که شامل موارد زیر میتواند باشد:

تفاوت در مغز

تحقیقات معتبر نشان داده است که مغز نوجوانان از نظر ساختاری با مغز بزرگسالان متفاوت می باشد.

نوجوانان مبتلا به افسردگی نیز می توانند تفاوت های هورمونی و سطوح مختلفی از انتقال دهنده های عصبی را داشته باشند.

انتقال دهنده های عصبی مواد شیمیایی نقش اساسی در مغز دارند که بر نحوه ارتباط سلول های مغز با یکدیگر تأثیر می گذارند و نقش مهمی در تنظیم خلق و خو و رفتار دارند.

انتقال دهنده های عصبی که برای درک ما از افسردگی مهم هستند سروتونین، دوپامین و نوراپی نفرین هستند.

بر اساس تحقیقات موجود، سطوح پایین این انتقال دهنده های عصبی ممکن است به افسردگی کمک کند.

رویدادهای تروماتیک اولیه زندگی

بیشتر کودکان مکانیسم‌های مقابله‌ای به خوبی توسعه ‌یافته ندارند، یک رویداد آسیب زا می تواند تأثیری ماندگار از خود بر جای بگذارد.

شرایطی مانند از دست دادن والدین یا آزار جسمی، عاطفی یا جنسی می تواند اثرات ماندگاری بر مغز کودک داشته باشد که می تواند به افسردگی کمک کند.

صفات ارثی

منبع معتبر تحقیقات نشان می دهد که افسردگی یک جزء بیولوژیکی دارد و می تواند از والدین به فرزندانشان انتقال یابد.

کودکانی که یک یا چند بستگان نزدیک مبتلا به افسردگی دارند، به ویژه یکی از والدین، بیشتر در معرض افسردگی قرار دارند.

الگوهای یادگیری منفی گرایی

نوجوانانی که به طور منظم در معرض تفکر بدبینانه، به ویژه از سوی والدین خود قرار می گیرند، نیز می توانند به افسردگی مبتلا شوند.

این نوجوانان ممکن است فاقد نمونه های مثبت در مورد چگونگی غلبه بر چالش ها باشند.

علائم افسردگی در دختران و پسران

علائم افسردگی در دختران و پسران می تواند متفاوت باشد.

عوامل خطر افسردگی نوجوانان

نوجوانانی که در سازگاری اجتماعی مشکل دارند یا فاقد سیستم حمایتی هستند، به ویژه در معرض خطر افسردگی هستند.

عواملی که ممکن است خطر افسردگی را در نوجوانان افزایش دهد عبارتند از:

• یک بحران خانوادگی، مانند مرگ یا طلاق
• داشتن یک زمان دشوار با گرایش جنسی خود، در هفتم
• یک بحران خانوادگی، مانند مرگ یا طلاق
• در مورد نوجوانانی که LGBTQIA+ هستند (لزبین، همجنسگرا، ترنسجندر، دگرباشان، اینترسکس، غیرجنسی و غیره) با گرایش جنسی خود مشکل دارند.
• مشکل در سازگاری اجتماعی
• بدون حمایت اجتماعی یا عاطفی
• زندگی در یک خانواده خشن
• مورد آزار و اذیت قرار گرفتن
• داشتن یک بیماری مزمن

تشخیص افسردگی در نوجوانان

 

تشخیص علائم افسردگی اغلب برای والدین دشوار است.

گاهی اوقات افسردگی با احساسات معمولی بلوغ و سازگاری نوجوان ممکن است اشتباه گرفته شود.

با این حال، افسردگی چیزی فراتر از کسالت یا بی علاقگی به مدرسه است.

در سال 2016، گروه ویژه خدمات پیشگیرانه ایالات متحده  شروع به توصیه کرد که همه جوانان 12 تا 18 ساله برای اختلال افسردگی اساسی(MDD) که به عنوان افسردگی بالینی نیز شناخته می شود، غربالگری شوند.

پزشکان ممکن است از دستورالعمل های (AAP) یا دستورالعمل های بزرگسالان برای غربالگری افسردگی در جوانان 18 و 19 ساله استفاده کنند.

برای درمان مناسب، توصیه می شود که یک روانشناس یا روانپزشک یک ارزیابی روانشناختی انجام دهد و از نوجوان یک سری سؤال در مورد خلق و خوی، رفتارها و افکارش بپرسد.

ارزیابی همچنین باید سابقه خانوادگی نوجوان، عملکرد مدرسه و راحتی در محیط همسالان را در نظر بگیرد.

نوجوانی دوره‌ای حساس و دشوار در زندگی هر فرد است. افسردگی در نوجوانان می‌تواند بسیار بیشتر از آنچه فکر می‌کنید به آنها آسیب برساند.

باتوجه به آمار از هر پنج نوجوان، حدود یک نفر از افسردگی رنج می‌برند و در صورت تشخیص این بیماری، باید فوراً تحت درمان قرار بگیرد تا علائم این بیماری شدیدتر نشود و زندگی فرد را دشوارتر نکند.

برای تشخیص MDD، یک نوجوان باید معیارهایی که مشخص شده است و راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی را داشته باشد.

نوجوانان باید دو یا چند دوره افسردگی اساسی برای حداقل 2 هفته داشته باشند. دوره های آنها باید حداقل شامل پنج مورد از علائم زیر باشد:

• خستگی
• بی خوابی یا خواب زیاد
• افکار تکراری مرگ
• خلق و خوی افسرده دربیشتر روز
• کاهش توانایی تفکر یا تمرکز
• کاهش علاقه به اکثر یا همه فعالیت ها
• حس بی ارزشی یا احساس گناه بیش از حد
• کاهش یا افزایش وزن قابل توجه و غیر عمدی
• بی قراری یا عقب ماندگی روانی حرکتی که توسط دیگران مشاهده شده است

علاوه بر این، روانشناس یا روانپزشک از والدین یا مراقب نوجوان درباره رفتار و خلق و خوی نوجوان سؤالاتی می پرسد.

معاینه فیزیکی نیز ممکن است برای کمک به رد سایر علل احساسات آنها استفاده شود.

برخی از شرایط پزشکی نیز می توانند به افسردگی کمک کنند. با این حال، افسردگی در نوجوانان پس از تشخیص بسیار قابل درمان است.

تست افسردگی در نوجوانان

آزمون‌های افسردگی هم برای استفاده شخصی و هم توسط روانشناس برای پیگیری روند درمان و شدت و ضعف افسردگی در دوره‌های زمانی خاص استفاده می‌شوند.

این آزمون‌ها معتبر هستند اما مبنای تشخیص قطعی نیستند، اگر در آزمونی نمره بالایی کسب کردید، حتماً از یک مشاور یا روانشناس کمک بگیرید.

در اینجا چند آزمون معتبر افسردگی آورده شده است:

• آزمون افسردگی ماریاکواس (برای کودکان و نوجوانان)
• آزمون افسردگی بک (برای نوجوانان و بزرگسالان)
• آزمون افسردگی کوچر (برای نوجوانان)

این آزمون‌های افسردگی از چندین سوال تشکیل شده‌اند. پس از پاسخ به این سوالات، بر اساس پاسخ‌ها به فرد نمره‌ای داده می‌شود.

این نمره، شدت افسردگی را تعیین می‌کند. این پرسشنامه‌ها به صورت آنلاین در دسترس هستند و برخی از مشاوران نیز از این پرسشنامه‌ها برای متقاضیان خود استفاده می‌کنند.

این آزمون‌ها سرنخ‌هایی از علت افسردگی در نوجوانان ارائه می‌دهند.

درمان افسردگی در نوجوانان

افسردگی در سنین نوجوانی نیاز به رویکردی حساس و چندجانبه دارد، زیرا این دوره با تغییرات هورمونی، فشارهای تحصیلی، مشکلات هویتی و روابط اجتماعی همراه است.

درمان موفق معمولاً ترکیبی از روش‌های مختلف است که بر اساس شدت علائم، شرایط فرد و نظر متخصص انتخاب می‌شود.

روان‌درمانی

روان‌درمانی یکی از مؤثرترین و اولین گزینه‌های درمانی برای نوجوانان مبتلا به افسردگی محسوب می‌شود.

جلسات منظم با روانشناس کمک می‌کند تا نوجوان الگوهای فکری منفی خود را شناسایی و اصلاح کند، مهارت‌های مقابله با استرس را بیاموزد و احساساتش را بهتر بیان کند.

درمان شناختی-رفتاری (CBT) به‌ویژه در این گروه سنی نتایج بسیار خوبی نشان داده است.

مشاوره فردی یا گروهی

مشاوره فردی فضای امن و محرمانه‌ای فراهم می‌کند تا نوجوان بدون ترس از قضاوت مشکلاتش را مطرح کند.

در مقابل، جلسات گروهی به او اجازه می‌دهد با هم‌سن‌وسالانی که تجربیات مشابهی دارند ارتباط برقرار کند، احساس تنهایی‌اش کاهش یابد و از تجربیات دیگران یاد بگیرد.

بسیاری از نوجوانان گروه‌درمانی را جذاب‌تر و کمتر رسمی می‌دانند.

دارودرمانی در موارد شدید

در افسردگی متوسط تا شدید که روان‌درمانی به تنهایی کافی نیست، ممکن است روانپزشک داروهای ضدافسردگی (معمولاً از گروه SSRI مانند فلوکستین) تجویز کند.

این داروها باید حتماً زیر نظر متخصص و با دوز بسیار دقیق مصرف شوند، زیرا در نوجوانان نظارت بیشتری لازم است. ترکیب دارو با روان‌درمانی معمولاً بهترین نتیجه را به همراه دارد.

نقش خانواده در حمایت عاطفی

حمایت خانواده یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت درمان است.

والدین باید با گوش دادن فعال، عدم سرزنش، تشویق به بیان احساسات و همراهی در جلسات درمانی، محیط خانه را امن و پشتیبان‌کننده کنند.

گاهی جلسات خانواده‌درمانی نیز برگزار می‌شود تا ارتباطات درون خانواده بهبود یابد و والدین راه‌های صحیح حمایت را بیاموزند.

اصلاح سبک زندگی

تغییرات ساده اما مؤثر در سبک زندگی می‌تواند تأثیر چشمگیری بر خلق‌وخو داشته باشد:

خواب منظم و کافی، تغذیه سالم، ورزش منظم (حداقل ۳۰ دقیقه در روز)، کاهش زمان استفاده از گوشی و شبکه‌های اجتماعی، و شرکت در فعالیت‌های لذت‌بخش مثل موسیقی، نقاشی یا ورزش گروهی.

این اقدامات هم به تنهایی و هم به عنوان مکمل درمان‌های اصلی توصیه می‌شوند.

استفاده از روش‌های درمانی نوین

در سال‌های اخیر روش‌های جدیدی مانند تحریک مغناطیی مغز (TMS)، تحریک الکتریکی tDCS، نوروفیدبک و نقشه‌برداری مغزی (QEEG) برای نوجوانانی که به درمان‌های معمول پاسخ نمی‌دهند یا می‌خواهند از دارو کمتر استفاده کنند، با موفقیت به کار گرفته شده‌اند.

این روش‌ها غیرتهاجمی هستند و با تنظیم فعالیت مغز به بهبود سریع‌تر علائم کمک می‌کنند. البته انتخاب این روش‌ها باید توسط متخصص و پس از ارزیابی دقیق انجام شود.

با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، اکثر نوجوانان مبتلا به افسردگی بهبود کامل پیدا می‌کنند و می‌توانند زندگی شاد و موفقی داشته باشند.

اگر علائم افسردگی در نوجوانتان مشاهده کردید، هرچه زودتر با یک متخصص مشورت کنید.

بیشتر بخوانید : تفاوت استرس و اضطراب

عوارض درمان نشدن افسردگی در نوجوانان

عدم درمان به‌موقع افسردگی در سنین نوجوانی می‌تواند عواقب جدی و گاهی جبران‌ناپذیری به همراه داشته باشد.

مهم‌ترین عوارض آن به صورت زیر است:

• افت شدید عملکرد تحصیلی: کاهش تمرکز، بی‌انگیزگی برای درس خواندن، غیبت‌های مکرر از مدرسه و در نهایت ترک تحصیل یا نمرات بسیار پایین.
• افزایش خطر خودکشی: افسردگی درمان‌نشده یکی از قوی‌ترین عوامل خطر برای افکار خودکشی، اقدام به خودکشی و متأسفانه خودکشی موفق در نوجوانان است.
• سوءمصرف مواد و الکل: بسیاری از نوجوانان برای فرار از احساسات منفی به سیگار، الکل یا مواد مخدر روی می‌آورند که خود این رفتارها مشکلات جدیدی ایجاد می‌کنند.
• اختلالات رفتاری و پرخاشگری: تحریک‌پذیری شدید، دعواهای مکرر، رفتارهای پرخطر (مانند رانندگی خطرناک یا روابط جنسی محافظت‌نشده) و حتی بزهکاری.
• انزوا و قطع روابط اجتماعی: دوری از دوستان، خانواده و فعالیت‌های گروهی که باعث تشدید حس تنهایی و چرخه معیوب افسردگی می‌شود.
• مشکلات جسمی طولانی‌مدت: اختلالات خواب مزمن، تغییر اشتها و وزن، ضعف سیستم ایمنی و دردهای بدون علت پزشکی که می‌توانند تا بزرگسالی ادامه یابند.
• اختلالات روانی دیگر: افزایش احتمال ابتلا به اختلالاتی مانند اضطراب شدید، وسواس، اختلال خوردن یا حتی اختلال شخصیت در آینده.
• تأثیر منفی بر رشد مغزی: افسردگی طولانی‌مدت در دوره نوجوانی (که مغز هنوز در حال تکامل است) می‌تواند باعث تغییرات ساختاری دائمی در مغز شود و توانایی تنظیم احساسات را در بزرگسالی مختل کند.
• مشکلات خانوادگی شدید: تنش‌های مداوم در خانه، دعواهای خانوادگی، احساس ناتوانی والدین و گاهی فروپاشی روابط خانوادگی.
• کاهش عزت‌نفس دائمی: نوجوان ممکن است باور کند «من همیشه همین‌طور بدبخت و بی‌ارزش خواهم ماند» که این باور منفی تا سال‌های بزرگسالی همراه او می‌ماند.

به همین دلیل تشخیص زودهنگام و شروع سریع درمان (حتی اگر علائم خفیف به نظر برسند) بسیار حیاتی است و می‌تواند از بروز اکثر این عوارض جلوگیری کند.