اختلال خوردن چیست؟

اختلال خوردن یک بیماری روانی جدی و پیچیده است که افراد بیمار با الگوهای غذایی ناسالم، احساس منفی در مورد وزن و ظاهر بدن خود و البته افکار نامتعادل مواجه می‌شوند.

اختلال خوردن نه تنها سلامت جسمی بلکه سلامت روانی افراد را تحت تاثیر قرار می دهد و در صورتی که این عارضه درمان نشود عواقب جبران ناپذیری را ایجاد خواهد کرد.

اگر بخواهیم انواع اختلالات خوردن را به صورت طبقه بندی شده توضیح دهیم باید به چند مورد از مهمترین و شایع ترین نوع این اختلال اشاره کرد:

اختلال بی اشتهایی عصبی

کسانی به این نوع اختلال خوردن مبتلا می‌شوند که ترس بسیار شدید و غیر طبیعی نسبت به افزایش وزن خود دارند.

این افراد از نظر روانی درگیر محدودیت شدید در مصرف غذا می‌شوند و وزن آنها به طور بسیار محسوسی کاهش پیدا می کند‌.

کسانی که به اختلال بی اشتهایی عصبی مبتلا هستند معمولاً از نظر جسمانی بسیار نحیف و ضعیف خواهند شد.

از علائم مهم این نوع اختلال خوردن باید به کاهش وزن شدید، بی میلی نسبت به انواع خوراکی ها و شمارش وسواس گونه کالری هر ماده خوراکی اشاره کرد.

این افراد با توجه به ترس و نگرانی که بابت افزایش وزن خود دارند در ازای هر نوع ماده خوراکی جهت سوزاندن کالری مصرف شده بیش از حد نرمال ورزش می کنند.

به مرور زمان این افراد علائمی مثل خشکی شدید پوست، موی شکننده، دمای پایین بدن و حتی قطع قاعدگی را تجربه خواهند کرد‌.

اختلال خوردن از جمله بی اشتهایی عصبی عوارض بسیار سخت و سنگینی را در پی دارد.

این بیماران در صورت عدم درمان با عوارضی مثل پوکی استخوان، مشکلات قلبی، نارسایی کلیه و حتی مرگ مواجه می‌شوند.

پرخوری عصبی

نوع دیگر اختلال خوردن، پرخوری عصبی است، کسانی با این عارضه مواجه می‌شوند که معمولاً در یک دوره با پرخوری غیرطبیعی مواجه می‌شوند و در مدت کوتاه حجم قابل توجهی از انواع غذا و خوراکی ها را مصرف می کنند.

در نهایت این افراد با مشکلاتی مثل رفتارهای جبرانی مواجه می‌شوند و سعی می کنند با استفراغ کردن های عمدی، مصرف ملین ها ورزش های بیش از حد و یا روزه داری شرایط بدن را پایدار نگه دارند.

اما این روش ها در مقابل پرخوری های بسیار شدید و فشرده که اتفاق می افتد عواقب و عوارض زیادی برای بدن دارد.

از مهمترین علائم پرخوری عصبی به عنوان یک اختلال خوردن باید به التهاب و درد گلو به صورت مزمن اشاره کرد.

این افراد معمولاً دچار تورم غده بزاقی شده، فرسایش مینای دندان را تجربه می کنند و درگیر مشکلات شدید گوارشی خواهند شد.

کسانی که به اختلال خوردن از نوع پرخوری عصبی مبتلا هستند به مرور زمان عدم تعادل الکترولیت ها و نوسانات خلقی شرایط جسمی و روانی ناپایداری را برای آنها ایجاد می کند.

از مهمترین عوارض اختلال خوردن از نوع پرخوری عصبی باید به مشکلات قلبی، مشکلات دندانی بسیار حاد و جدی و حتی پارگی مری اشاره کرد.

اختلال پرخوری

این نوع اختلال خوردن با پرخوری عصبی تفاوت های خاصی دارد، مشخصه کسانی که به اختلال پرخوری مبتلا هستند این است که در دوره ای که پرخوری اتفاق می افتد به دنبال رفتارهای جبرانی منظم خواهند بود.

این افراد حین پرخوری کنترل خود را از دست داده و در موقعیت های خاصی با احساس شرم و گناه مواجه می‌شوند.

از علائم مهم اختلال پرخوری باید به سریع غذا خوردن و احساس ناراحتی بعد از هر وعده غذایی اشاره کرد.

این افراد بدون اینکه احساس گرسنگی داشته باشند به طور افراطی شروع به خوردن غذاهای مختلف می کنند و احساس انزجار خود را بعد از هر بار پرخوری عنوان خواهند کرد.

از عوارض پرخوری باید به افزایش وزن، چاقی، دیابت نوع ۲ و بیماری های قلبی عروقی و مفصلی اشاره کرد.

سایر اختلالات خوردن

اختلالات خوردن همیشه مربوط به پرخوری عصبی یا کم خوری غیرطبیعی افراد نمی‌شود، گاهی ممکن است افراد با اختلال نشخوار مواجه شوند که بازگرداندن مکرر و غیر ارادی غذا از معده به دهان و جویدن مجدد آن و سپس بلعیدن یا تف کردن از حالات غیر طبیعی و نگران کننده این اختلال است.

برخی از افراد بدون هیچ دلیل منطقی تمایل به خوردن مواد غیر غذایی دارند، خاک، کاغذ، یخ، مو و حتی گچ از جمله مواردی است که مبتلایان به این اختلال در مراحلی از بیماری تمایل به مصرف آنها خواهند داشت.

بررسی علل موثر بر اختلالات خوردن

قطعاً اگر در مورد انواع اختلالات خوردن و عوارض آن مطالعه کنید، متوجه می‌شوید که این اختلالات تا چه حد خطرناک است و می تواند سلامت جسمی و روانی افراد را به طور قابل توجهی تحت تاثیر قرار دهد.

محققان معتقدند که علت اختلال خوردن کاملاً پیچیده و چند وجهی است و می تواند عوامل ژنتیکی، بیولوژیکی، شناختی و اجتماعی مرتبط باشد.

عوامل ژنتیکی و بیولوژیکی

سابقه خانوادگی افراد در ابتلا به اختلالات خوردن می تواند تاثیر قابل توجهی بر ابتلای دیگر اعضای خانواده به این عارضه داشته باشد.

همچنین اگر عدم تعادل شیمیایی مغز اتفاق بیفتد و مقدار سروتونین و دوپامین در بدن افراد حالت ناپایداری داشته باشد احتمال اینکه به اختلال خوردن مبتلا شوند بسیار زیاد است.

عوامل روانشناختی

از علل مهم ابتلا به اختلالات خوردن باید به عزت نفس پایین، کمال گرایی و اضطراب در افراد اشاره کرد.

همچنین ممکن است اختلالاتی مثل وسواس فکری_عملی، سابقه تروما یا سو استفاده و البته مشکلاتی در تنظیم هیجانات در بروز این نوع اختلال تاثیرگذار باشد.

عوامل اجتماعی و فرهنگی

گاهی اوقات عوامل اجتماعی و فرهنگی مثل فشار رسانه ها و فشار جامعه می تواند باعث اعمال رژیم های غذایی افراطی شود.

ممکن است جامعه توجه ویژه ای به افراد لاغر داشته باشد، این تبعیض وزنی باعث می‌شود تا افراد از الگوهای اشتباهی پیروی کرده و به مرور زمان تحت تاثیر عوامل غیر طبیعی دچار اختلالات خوردن می‌شوند.

عوامل خانوادگی

یکی از علل مهم و موثر بر ایجاد اختلالات خوردن عوامل خانوادگی است، اگر اعضای خانواده الگوی غذایی ناسالمی داشته باشند تداوم در این روند به مرور زمان باعث ایجاد این نوع اختلالات خواهد شد.

البته موارد دیگری مثل مشکلات ارتباطی در خانواده، انتظارات بالای خانواده و یا حتی سرکوفتی که از سایر اعضای خانواده دریافت می‌شود ممکن است در نهایت به اختلالات خوردن منجر گردد.

راه های درمان اختلالات خوردن چیست؟

با توجه به اینکه اختلالات خوردن با هر نوعی می تواند سلامت بدن را به طور جدی به خطر بیندازد مهم است که بیماران با مشاهده علائم سریعاً به پزشک متخصصی همچون دکتر پیمان حمزه نژاد مراجعه کنند تا درمان را در کوتاه ترین زمان ممکن و با روش های ساده تر سپری نمایند.

اولین گزینه درمانی برای بهبود اختلالات خوردن روان درمانی است، در روان درمانی از تکنیک های مختلفی استفاده می‌شود که یکی از کاربردی ترین آنها درمان شناختی_رفتاری یا CBT می باشد.

با انجام این روش درمانی می توان به شناسایی و تغییر الگوهای فکری و رفتاری ناسالم مرتبط با غذا و بدن افراد کمک کرد.

درمان مبتنی بر خانواده یا FBT معمولاً برای نوجوانان استفاده می‌شود، در این روش درمانی خانواده مستقیماً وارد عمل شده تا فرایند بهبودی بیماران سریع تر انجام شود.

درمان رفتار دیالکتیکی یا DBT تمرکز قابل توجهی بر مهارت های تنظیم هیجانات و تحمل پریشانی را به همراه دارد.

این افراد با این مهارت آموزش می بینند که چطور شرایط ناپایدار خود را مدیریت کنند.

درمان بین فردی یا IPT روشی است که بر بهبود روابط و حل مشکلات بین فردی تمرکز می کند و ممکن است به این واسطه شاهد بهبود اختلالات خوردن باشید.

روش دیگری که برای درمان اختلال خوردن کاربرد دارد مشورت با متخصصان تغذیه است، در این مورد پزشکان الگوهای غذایی سالم را به افراد آموزش می دهند.

مرحله بعدی درمان، دارو درمانی است، اگر متخصصان نیاز بدانند از داروهای ضد افسردگی استفاده می کنند تا بتوانند علائمی مثل اضطراب یا OCD را مهار کنند.

مراحل دیگر درمان شامل مراقبت های پزشکی می‌شود و در صورتی که فرد با شرایط جسمانی نامناسب مواجه باشد برای مدیریت عوارض بیماری و حتی عوارض پزشکی لزوماً فرد برای مدتی در بیمارستان بستری خواهد شد تا زمانی که به تثبیت وضعیت جسمی و تغذیه ای برسند.