درمان اختلال خوردن

بسیاری از افراد تصور می‌کنند که ریزه‌خواری و تمایل زیاد به مصرف انواع خوراکی یک مسئله گذرا و شایع است.

گاهی اوقات این مسئله نوعی اختلال تغذیه محسوب می‌شود که باعث می‌شود فرد به سمت پرخوری یا محروم کردن خود از غذا پیش برود.

به‌طور کلی، اختلال خوردن یعنی فرد در روند تغذیه رفتارهای ناسالمی انجام می‌دهد که به غذا و وزن بدن مربوط می‌شود.

این افراد در پی ابتلا به اختلال خوردن دچار عادت‌های غلط و پیچیده‌ای می‌شوند که می‌تواند مشکلات بزرگی در زندگی روزمره آن‌ها ایجاد کند.

شناخت علائم، علل و راه‌های درمان اختلال خوردن برای پیشگیری و مداخله به‌موقع ضروری می باشد.

انواع اختلال خوردن

به‌طور کلی، اختلال خوردن انواع مختلفی دارد که در ادامه هر یک را به‌صورت طبقه‌بندی‌شده توضیح خواهیم داد.

اختلال پرخوری

مهم‌ترین مشخصه اختلال پرخوری، تمایل زیاد افراد به مصرف انواع خوراکی است.

به‌گونه‌ای که از هر نوع ماده غذایی به مقدار بسیار زیاد مصرف می‌کنند و در نتیجه دچار اضافه‌وزن می‌شوند.

اختلال پرخوری ممکن است در هر دوره سنی رخ دهد و به هیچ عنوان باعث نمی‌شود که فرد غذای خورده‌شده را بالا بیاورد یا به خود گرسنگی بدهد.

این افراد همواره تمایل زیادی به خوردن مواد غذایی مختلف دارند.

به‌طور معمول، کسانی که دچار اختلال پرخوری هستند، در معرض بیماری‌هایی مانند دیابت نوع ۲، فشار خون بالا و ناراحتی‌های قلبی قرار می‌گیرند.

اختلال بولیمیا

اگر افراد پس از ابتلا به اختلال خوردن دچار پرخوری شوند و بلافاصله غذای خورده‌شده را بالا بیاورند، نشانه‌ای از پرخوری عصبی یا بولیمیا است.

احتمال ابتلا به اختلال بولیمیا در سنین مختلف زیاد است و معمولاً ۸۵ تا ۹۰ درصد بیماران این اختلال را زنان تشکیل می‌دهند.

آمارها نشان می‌دهد اکثر کسانی که با این اختلال مواجه هستند، در سنین نوجوانی و جوانی این تجربه را داشته‌اند.

عواملی مانند حوادث، استرس‌های زندگی، عوامل بیولوژیکی، فرهنگ، عادات خانوادگی و فشارهای اجتماعی برای لاغر شدن باعث می‌شود فرد از نظر روانی تحت فشار قرار گیرد و احتمال ابتلا به این نوع پرخوری افزایش یابد.

در صورتی که اختلال بولیمیا درمان شود، چرخه پرخوری و بالا آوردن متوقف می‌شود و می‌توان این ناراحتی را درمان کرد.

اختلال خوردن از نوع بولیمیا دائمی نیست و می‌توان با راهکارهای ساده به رفع آن کمک کرد.

بی‌اشتهایی عصبی

کسانی که دچار بی اشتهایی عصبی یا آناروکسیا هستند به صورت کاملاً غیر عادی از اضافه وزن وحشت دارند.

این حالت باعث میشود تا فرد به طرز خطرناکی لاغر شود و معمولا این اختلال را در بین زنان و دختران مشاهده می‌کنید.

معمولاً کسانی دچار این اختلال میشوند که یک تغییر منفی را در زندگی تجربه کرده باشند، گاهاً یک حادثه تلخ یا میل به برتری در ورزش هایی مثل دوندگی و ژیمناستیک باعث می شود تا افراد به این اختلال مبتلا شوند.

اگر چه اختلال خوردن از نوع بی اشتهایی عصبی یک عارضه خطرناک و جدی است اما با مراقبت می توان آن را درمان کرد و این عادت اشتباه را کنار گذاشت.

درمان اختلال پرخوری

کسانی که با علائم و نشانه‌های اختلال خوردن مواجه می‌شوند، اغلب از این تغییرات منفی نگران شده و به دنبال راه‌حل‌های درمانی مؤثر هستند.

از نظر دکتر پیمان حمزه نژاد، روش‌های درمانی موفقی برای درمان اختلال تغذیه و پرخوری وجود دارد و تنها کافی است افراد عادات ناسالم و الگوهای اشتباه را کنار بگذارند و طبق نظر مشاوران و پزشکان روند درمان را دنبال کنند.

قبل از هر چیز، متخصصان علت و ریشه این اختلال را شناسایی می‌کنند.

به‌عنوان مثال، اگر پزشک متوجه شود که پرخوری در پی ابتلا به افسردگی رخ می‌دهد، در کنار درمان اختلال خوردن، دارودرمانی برای کنترل و مهار افسردگی انجام خواهد داد.

درمان اختلال بولیمیا

افرادی که دچار این نوع اختلال خوردن هستند، می‌توانند با راهکارهای ساده اقدام به درمان کنند و با جایگزین کردن عادات سالم به‌جای عادات اشتباه، بدنی سالم و دور از هر نوع اختلال داشته باشند.

برای درمان این اختلال، لازم است افراد به‌طور مرتب با پزشک یا پشتیبان خود در ارتباط باشند.

گاهی اوقات پشتیبان، یکی از اعضای خانواده است که می‌تواند با صحبت کردن درباره این موضوع و ارائه راه‌حل‌های پیشنهادی پزشک و تکرار مداوم آن‌ها، این نوع اختلال را برطرف کند.

درمان اختلال خوردن آناروکسیا

اختلال خوردن با هر نوع و شدتی که باشد سبب بروز مشکلات جسمی و آسیب های روانی می شود.

اختلال خوردن از نوع آناروکسیا باعث میشود تا بیماران در معرض صدمات جسمانی و روانی زیادی قرار بگیرند.

در نهایت متخصصان مانند هر روش دیگری بعد از انجام مشاوره و پیدا کردن علت اصلی اختلال، مداوای فرد را شروع کرده و نیاز است که به طور مرتب تحت نظر قرار بگیرند.

به طور کلی اختلال خوردن نیاز به روان درمانی دارد.

درمان بی اشتهایی عصبی به گونه ای است که فرد به مرور زمان علاوه بر درمان آسیب های فیزیکی متوجه بازگشت وزن به حالت نرمال شده و کاهش افکار و رفتارهای ناسالم از عود مجدد این اختلال جلوگیری می کند.

اگر نیاز باشد متخصصان با توجه به شدت اختلال انواع دارو را برای مراجعین خود تجویز می کنند.

گاهی اوقات داروهای ضد افسردگی و دیگر داروهای مشابه که برای درمان روحیه افراد تجویز می‌شوند، تاثیر بسزایی بر بهبود اختلال خوردن دارد.

اگر فکر می کنید که روند درمان اختلال خوردن بسیار سخت است باید بدانید که اختلال تغذیه تاثیر منفی و مخربی بر مواد شیمیایی مغز دارد.

با اطمینان می توان گفت اگر این اختلال در بدن پایدار بماند عوارض سنگین تری نسبت به روش های درمانی دارد.

به عنوان مثال اگر اختلال تغذیه درمان نشود به مرور زمان وجود چندین ماده شیمیایی عملکرد سیگنال ها را مختل کرده و انتقال پیام های عصبی را با تاخیر و مشکل مواجه می کند.

در نتیجه الگوهای فکری و رفتاری افراد نیز تغییر منفی خواهد داشت، همچنین پایدار بودن این اختلال در بدن واکنش مغز به پاداش ها را تغییر می‌دهد و اندازه مغز را کوچک می کند.

کسانی که دچار اختلال خوردن هستند و برای درمان آن اقدامی انجام نشده است تاثیر مخرب آن را به صورت افسردگی، احساس تنهایی یا تحریک پذیری تجربه خواهند کرد.

نحوه تشخیص اختلالات خوردن

یکی از سوالاتی که همیشه افراد می پرسند این است که از کجا بفهمیم به اختلال خوردن مبتلا هستیم که پزشکان و روانشناسان، اختلالات خوردن را می توانند تشخیص دهند.

پزشک شما معمولاً علائم شما را بررسی می‌کند، معاینه فیزیکی انجام می‌دهد و آزمایش خون تجویز می‌کند.

یک روانشناس یا روانپزشک ارزیابی روانشناختی انجام می‌دهد تا درباره رفتارها و باورهای غذایی شما اطلاعات بیشتری به دست بیاورد.

آزمایش‌های پزشکی مانند آزمایش خون یا نوار قلب را برای رد سایر بیماری‌ها یا بررسی عوارض تجویز می‌کنند.

متخصصان از دفترچه راهنمای DSM-5-TR انجمن روانپزشکی آمریکا برای تشخیص اختلال خوردن در افراد استفاده می‌کنند.

لازم نیست همه علائم ذکر شده در این دفترچه راهنما را داشته باشید تا مبتلا به اختلال خوردن تشخیص داده شوید.

روش‌های درمان اختلالات خوردن

درمان اختلالات خوردن در نوجوانان فرآیندی چندوجهی است که نیازمند مداخلات حرفه‌ای در زمینه‌های پزشکی، روانشناسی و تغذیه‌ای است.

هدف اصلی این درمان‌ها بهبود سلامت جسمی، روانی و رفتاری نوجوانان و کمک به آنها برای بازگشت به یک الگوی غذایی سالم است.

در زیر، روش‌های اصلی درمان اختلالات خوردن را توضیح می‌دهیم:

درمان اختلال خوردن با روان درمانی

روان‌درمانی فردی یکی از مهم‌ترین روش‌های درمانی برای اختلالات خوردن در نوجوانان است. درمان شناختی-رفتاری (CBT) یکی از موثرترین روش‌ها در درمان این اختلالات است.

CBT به نوجوانان کمک می‌کند تا افکار منفی و الگوهای رفتاری ناسالم خود را شناسایی و تغییر دهند.

این روش به تدریج رفتارهای ناسالم خوردن را کاهش می‌دهد و تصویر بدنی فرد را بهبود می‌بخشد.

روان‌درمانی گروهی همچنین به نوجوانان کمک می‌کند تا در یک محیط حمایتی با افراد دیگری که مشکلات مشابهی دارند ارتباط برقرار کنند.

این رویکرد می‌تواند احساس انزوا و تنهایی را کاهش دهد و به نوجوانان کمک کند تا احساس کنند در مبارزه خود تنها نیستند.

درمان اختلال خوردن با کمک خانواده

در این رویکرد، خانواده به عنوان یک عامل کلیدی در فرآیند درمان دخیل است.

درمان مبتنی بر خانواده، که به عنوان درمان مبتنی بر خانواده (FBT) نیز شناخته می‌شود، شامل جلسات درمانی است که در آن خانواده نقش فعالی در حمایت از نوجوان برای بازیابی الگوهای غذایی سالم ایفا می‌کند.

این رویکرد به والدین کمک می‌کند تا در مدیریت وعده‌های غذایی و حمایت از فرزندشان مشارکت کنند.

FBT به ویژه در درمان بی‌اشتهایی عصبی موفق بوده است و به خانواده‌ها کمک می‌کند تا نوجوان خود را از طریق ترس‌ها و مسائل روانی مربوط به غذا خوردن راهنمایی کنند.

درمان اختلال خوردن با مراجعه به مشاور تغذیه

مشاوره با یک متخصص تغذیه بخش مهمی از درمان است.

متخصص تغذیه به نوجوان کمک می‌کند تا نیازهای تغذیه‌ای خود را درک کند و الگوهای غذایی سالم را برای بهبود وزن و وضعیت تغذیه‌ای خود دوباره برقرار کند.

این مشاوره به نوجوانان می‌آموزد که چگونه سالم غذا بخورند و از اشتباهات و تصورات غلط مربوط به رژیم غذایی اجتناب کنند.

درمان اختلال خوردن با دارو درمانی

در برخی موارد، داروها می‌توانند به عنوان بخشی از یک برنامه درمانی استفاده شوند، به خصوص زمانی که نوجوان با مشکلات سلامت روان مانند افسردگی یا اضطراب همراه با اختلال خوردن مواجه است.

داروهای ضد افسردگی یا ضد اضطراب می‌توانند به کاهش علائم سلامت روان کمک کنند.

با این حال، دارو به تنهایی یک راه حل کامل برای درمان اختلالات خوردن نیست و معمولاً به عنوان مکمل سایر درمان‌ها مانند روان درمانی استفاده می‌شود.

داروهایی که به طور خاص برای سرکوب حالت تهوع یا استفراغ طراحی شده‌اند نیز به عنوان یکی از داروهای موثر برای درمان شناخته می شود مانند انداسترون.

درمان سرپایی برای اختلالات خوردن

نوع برنامه انتخاب شده به شدت و مدت اختلال خوردن بستگی دارد. برای افرادی که اختلال خوردن شدید و طولانی مدت دارند، ممکن است درمان سرپایی یا بستری لازم باشد.

مراقبت بستری تمام وقت است و عموماً در یک مرکز درمان اختلالات خوردن یا در یک بخش ویژه بیمارستان انجام می‌شود.

این نوع درمان بر ایجاد الگوهای جدید و سالم در زندگی فرد تمرکز دارد، در عین حال که به او در مورد اختلالات خوردن آموزش می‌دهد و در مرحله اول به ریشه اصلی اختلال خوردن بیمار می‌پردازد.

درمان سرپایی اختلال خوردن برای بی‌اشتهایی یا پرخوری عصبی مشابه مراقبت‌های بستری است، اما فقط در طول روز ارائه می‌شود.

درمان سرپایی (یا روزانه) اختلال خوردن برای کسانی که خانه‌ای امن و حمایتی دارند که می‌توانند هر شب به آنجا بروند، بهترین گزینه است.

بستری شدن و درمان در مراکز تخصصی

در موارد شدید که نوجوان از نظر جسمی به طور قابل توجهی ضعیف شده یا در معرض خطر جدی است، بستری شدن در یک مرکز تخصصی ممکن است ضروری باشد.

این مراکز مراقبت‌های پزشکی و روان‌درمانی مداوم را ارائه می‌دهند و به نوجوانان کمک می‌کنند تا از نظر جسمی بهبود یابند و در یک محیط کنترل‌شده روی مسائل روانی خود کار کنند.

چگونه به فردی که اختلال خوردن دارد کمک کنیم؟

کمک به فردی که اختلال خوردن دارد نیاز به حساسیت، صبر و سطح بالایی از آگاهی دارد.

اولین قدم این است که درک کنید این اختلالات ریشه در مسائل روانی، عاطفی و اجتماعی دارند و فقط مربوط به غذا نیستند.

گوش دادن همدلانه و بدون قضاوت نقش مهمی در روند درمان دارد، اگر کسی در اطراف شما این اختلال را دارد، باید از سرزنش یا اظهار نظرهایی مانند چرا بیشتر نمی‌خوری؟ یا کمتر می‌خوری خودداری کنید، زیرا این عبارات می‌توانند احساس شرم را در او تشدید کنند.

علاوه بر این، آموزش در مورد اختلالات خوردن نیز ضروری است.

می‌توانید با مطالعه یا مشاوره با یک روانشناس یا متخصص تغذیه، درک بهتری از وضعیت فرد به دست آورید.

باید او را تشویق کنید که از متخصصان این زمینه کمک بگیرد، پیشنهاد همراهی او برای مراجعه به درمانگر می‌تواند انگیزه‌بخش باشد، اما باید توجه داشته باید در صورتی که فشار بیش از حد وارد شود، نتیجه معکوس دارد.

به جای تمرکز بر غذا یا وزن، بر نقاط قوت فرد تأکید کنید تا اعتماد به نفس او افزایش یابد.

به یاد داشته باشید، بهبودی از این اختلالات می‌تواند زمان‌بر باشد و با فراز و نشیب‌هایی همراه باشد، حمایت شما از بیمار می‌تواند به فرد در مسیر بهبودی کمک زیادی کند.

عوارض ناشی از عدم درمان اختلال خوردن

اگر بیماران مبتلا به اختلال خوردن پس از تجربه این عارضه برای درمان اقدام نکنند یا مسیر درمان را به‌درستی طی نکنند، دچار عوارضی می‌شوند که پیامدهای تهدیدآمیزی برای آن‌ها به دنبال دارد.

مصرف کالری کمتر از حد مجاز باعث ضعف سیستم قلبی و عروقی می‌شود.

در این موقعیت، ماهیچه‌ها ضعیف‌تر شده و این مسئله بر نبض و فشار خون نیز تأثیر می‌گذارد و روند کاهشی پیدا می‌کنند.

در نتیجه، قلب سوخت کمتری برای پمپاژ خون دارد و در درازمدت منجر به ضربان قلب نامنظم و نارسایی قلبی می‌شود.

عدم درمان اختلال خوردن با مشکلات گوارشی همراه است.

این افراد دچار درد معده، نفخ شدید، نوسانات قند خون و استفراغ مکرر می‌شوند، ضمن اینکه ممکن است به دلایل مختلف دچار یبوست، عفونت‌های باکتریایی، پارگی معده یا مسمومیت غذایی شوند.

اختلالات نورولوژیکی یکی دیگر از عوارض خطرناک اختلال خوردن است.

رژیم غذایی نامناسب و عدم تمایل به مصرف انواع خوراکی باعث می‌شود عملکرد سیستم مغزی تغییر کند و شرایط بدن متغیر شود.